Mediator jest bezstronną i neutralną osobą, która pomaga stronom wypracować satysfakcjonujące porozumienie.
W mediacjach gospodarczych bardzo ważna jest akceptacja i zaufanie stron do wybranego przez siebie mediatora.
Podstawową rolą mediatora jest ułatwienie (niekiedy nawet umożliwienie) stronom dobrej komunikacji. Zapewnienie bezpiecznej wymiany informacji jest warunkiem sukcesu w poszukiwaniu akceptowalnego przez obie strony rozwiązania.
Głównym celem mediacji gospodarczych jest stworzenie forum dla wypracowania przez strony najlepszego rozwiązania. Mediator zapewnia stronom poufność oraz bezpieczne warunki rozmów. Jego zadaniem jest stworzenie klimatu zrozumienia, akceptacji i życzliwości. Mediator, jako bezstronny uczestnik rozmów, ma możliwość analizy konfliktu z wielu perspektyw. Potęguje to zdolność do postrzegania i ujmowania spornych kwestii w kategoriach różnic, a nie w kategoriach dobra i zła, prawdy czy fałszu.
Mediator nieustannie poszukuje sposobów poszerzenia ram negocjacji w taki sposób, by zwiększyć szanse na bardziej wartościowe porozumienie. Umiejętnie kieruje dyskusję na konstruktywne tory poprzez usprawnienie komunikacji między stronami. Aktywność mediatora w tym zakresie może polegać między innymi na podsumowywaniu wypowiedzi stron, docieraniu do potrzeb stron kryjących się za stanowiskami, przeformułowywaniu i parafrazowaniu wypowiedzi oraz dbaniu o emocje i uczucia stron. Poprzez zadawanie pytań oraz odwracanie ról mediator skłania strony do dyskusji nad aspektami takich posunięć negocjacyjnych, które wniosą nowe potencjalne rozwiązania lub pozwolą maksymalizować zyski obu stron.
Mediator stara się identyfikować cele, obawy oraz potrzeby towarzyszące określonym stanowiskom. Pomaga stronom w ustaleniu kryteriów wyboru rozwiązania sporu oraz we wskazaniu okoliczności, w których możliwe będzie zawarcie porozumienia. Mediator stara się kierować myślenie stron na przyszłość. Dzięki pracy mediatora zostaje utrzymana relacja między stronami, dając szansę na ewentualną współpracę w bliższej lub dalszej perspektywie.